Πώς να καταλάβεις αν σε παρακολουθούν στο κινητό: σημάδια, κενά ασφαλείας και τρόποι προστασίας

Το κινητό μας τηλέφωνο σήμερα είναι ίσως η πιο προσωπική συσκευή που είχαμε ποτέ.
Ποτέ άλλοτε δεν υπήρχαν τόσες πολλές προσωπικές πληροφορίες ταυτόχρονα μαζεμένες σε ένα μέρος.

Περιέχει συνομιλίες, φωτογραφίες, επαγγελματικά email, τραπεζικές εφαρμογές, κωδικούς πρόσβασης και προσωπικά δεδομένα που αποκαλύπτουν σχεδόν τα πάντα για τη ζωή και την προσωπικότητά μας.
Ίσως ακούγεται τρομακτικό…..αλλά είναι αργά να κάνουμε κάτι διαφορετικό…

Αυτός είναι και ο λόγος που τα smartphones έχουν γίνει στόχος για παρακολούθηση και ψηφιακή κατασκοπεία, φαινόμενο το οποίο με τα χρόνια θα γίνεται πιο έντονο. Από spyware εφαρμογές μέχρι κακόβουλα links και εργαλεία παρακολούθησης υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους κάποιος μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στη συσκευή μας χωρίς να το καταλάβουμε.

Αφορμή για αυτό το άρθρο μου πήρα και από την πολύκροτή υπόθεση που συνέβη στην χώρα μας με το γνωστό πρόγραμμα παρακολούθησης Predator, και έχει να κάνει με τις παράνομες υποκλοπές γνωστών προσώπων που ακόμα δεν έχει πάρει την διάσταση που θα έπρεπε. Πάμε να δούμε αναλυτικά πως μπορούμε να προστατέψουμε την ιδιωτικότητά μας.
Σε αυτό το αναλυτικό ThinkTech guide θα δούμε:

Τι είναι τα spy apps και το mobile spyware

Έτσι ονομάζονται οι εφαρμογές παρακολούθησης κινητών γνωστές και ως spy apps ή mobile spyware, είναι λογισμικό που εγκαθίσταται σε μια συσκευή και καταγράφει δεδομένα του χρήστη χωρίς να το γνωρίζει. Όπως το γνωστό σε όλους μας Predator, το pegasus της NSO από το Ισραήλ και το Finsisher που πριν λίγα χρόνια χρησιμοποιούσε και η Ευρωπαϊκή Ένωση, γενικότερα υπάρχουν αρκετά λογισμικά για παρακολούθηση κινητών, οι “πελάτες” είναι πολλοί από ότι φαίνεται.

Αυτές οι εφαρμογές μπορούν να συλλέγουν πληροφορίες όπως:

• παρακολούθηση τοποθεσίας GPS
• καταγραφή τηλεφωνικών κλήσεων
• ανάγνωση μηνυμάτων
• παρακολούθηση social media
• καταγραφή πληκτρολόγησης (keylogging)
• ενεργοποίηση μικροφώνου
• ενεργοποίηση κάμερας

Σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν εντελώς αόρατα στο παρασκήνιο, κάποια από αυτά τα εργαλεία-εφαρμογές διαφημίζονται ως “parental control apps” ή παιχνίδια αλλά στην πράξη χρησιμοποιούνται και για κατασκοπεία. Μεγάλη προσοχή στο τι κάνουμε εγκατάσταση στο κινητό μας.

Τα πιο συχνά σημάδια ότι το κινητό παρακολουθείται

Η μπαταρία τελειώνει πολύ πιο γρήγορα ή απότομα

Αν η μπαταρία του κινητού μας πέφτει ασυνήθιστα γρήγορα χωρίς να έχει αλλάξει η χρήση που κάνουμε, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη ότι κάποια εφαρμογή λειτουργεί συνεχώς στο παρασκήνιο, καλό είναι να γνωρίζουμε ποια είναι αυτή η εφαρμογή/εφαρμογές για να αποφύγουμε δυσάρεστες καταστάσεις.

Το κινητό ζεσταίνεται χωρίς λόγο

Ένα smartphone που ζεσταίνεται ενώ δεν το χρησιμοποιούμε μπορεί να εκτελεί διεργασίες στο παρασκήνιο (sosial, email, apps) μπορεί κάποιες από αυτές να είναι εν αγνοία μας.

Αυξημένη κατανάλωση δεδομένων

Οι Spyware εφαρμογές συχνά μεταφέρουν ανεβάζοντας δεδομένα σε απομακρυσμένους servers, αυτό μπορεί να προκαλεί κατανάλωση δεδομένων 5G.

Παράξενοι ήχοι στις κλήσεις

Αν ακούς περίεργες παρεμβολές ή θορύβους στις κλήσεις, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να είναι ένδειξη υποκλοπής, ειδικά αν δεν υπήρχαν και εμφανίζονται πλέον σε κάθε κλήση που κάνουμε.

Τι μπορεί να βλέπει κάποιος στο κινητό μου

Οι εφαρμογές παρακολούθησης μεταφέρουν δεδομένα του χρήστη, ανάλογα με το spyware που έχει εγκατασταθεί, ένας εισβολέας μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε:

• SMS και συνομιλίες
• WhatsApp / Messenger
• φωτογραφίες και αρχεία
• email
• τοποθεσία GPS
• ιστορικό browser
• ηχογραφήσεις
• πληκτρολόγηση

Τα μεγαλύτερα κενά ασφαλείας στα smartphones

Πολλοί πιστεύουμε ότι το κινητό μας είναι πλήρως ασφαλές. Στην πραγματικότητα υπάρχουν αρκετά κενά που μπορεί να εκμεταλλευτεί κάποιος εισβολέας.

Φυσική πρόσβαση στη συσκευή

Αν κάποιος έχει το κινητό μας για λίγα λεπτά, μπορεί να εγκαταστήσει εφαρμογή παρακολούθησης η κάποιο κακόβουλο λογισμικό.

Κακόβουλα links

Phishing links μπορούν να εγκαταστήσουν malware ή να κλέψουν στοιχεία σύνδεσης απλά και μόνο πατώντας επάνω τους, σε αυτή την περίπτωση μπορεί να γίνει εγκατάσταση στο παρασκήνιο κακόβουλης εφαρμογής στο κινητό μας ή να εκτελεστεί μία “ρουτίνα” όπου θα στείλει προσωπικούς κωδικούς μας σε έναν server.

Δημόσια Wi-Fi δίκτυα

Ανοιχτά δίκτυα-δημόσια WiFi μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιθέσεις man-in-the-middle. Πολλοί “χρήστες” με κακόβουλες προθέσεις μπορεί να είναι συνδεδεμένοι στο ίδιο δημόσιο δίκτυο WiFi και να εποπτεύουν με τα κατάλληλα προγράμματα & εργαλεία τρόπους και ευπάθειες σε κινητά τηλέφωνα με σκοπό να υποκλέψουν δεδομένα.

Παλιές εκδόσεις λειτουργικού

Αν δεν εγκαθιστάς ενημερώσεις ασφαλείας, αφήνεις ανοιχτές ευπάθειες στο σύστημα λειτουργίας της συσκευής.

Πώς να ελέγξεις το κινητό σου για spyware

Έλεγξε τις εφαρμογές

Πήγαινε στις ρυθμίσεις και δες τη λίστα εφαρμογών. Αν δεις εφαρμογές που δεν θυμάσαι να έχεις εγκαταστήσει κάποια από αυτές, ερεύνησέ τες.

Έλεγξε τα permissions

Δες (άδειες εφαρμογών) ποιες εφαρμογές έχουν πρόσβαση σε:

• κάμερα
• μικρόφωνο
• τοποθεσία
• αρχεία

Έλεγξε την κατανάλωση δεδομένων

Στις ρυθμίσεις δικτύου, και στις μπαταρίας μπορείς να δεις ποια apps χρησιμοποιούν mobile data ή καταναλώνουν μπαταρία αντίστοιχα.

Τι να κάνεις αν υποψιάζεσαι παρακολούθηση

• Αφαίρεσε ύποπτες εφαρμογές
• Ενημέρωσε το λειτουργικό
• Άλλαξε όλους τους κωδικούς
• Κάνε factory reset

Το factory reset είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να αφαιρεθεί spyware από μια συσκευή.

Πώς να προστατεύσεις το κινητό σου στο μέλλον

• Χρησιμοποίησε ισχυρούς κωδικούς
• Ενεργοποίησε βιομετρική ασφάλεια
• Κατέβαζε εφαρμογές μόνο από επίσημα stores
• Μην ανοίγεις ύποπτα links από email και sites
• Κράτα ενημερωμένο το λειτουργικό

Συμπέρασμα

Η παρακολούθηση-παγίδευση κινητών δεν είναι πλέον σενάριο επιστημονικής φαντασίας, μπορεί να συμβεί σε οποιονδήποτε είτε τυχαία από απροσεξία χρήσης η είτε το θύμα είναι ένα στοχοποιημένο πρόσωπο. Από την στιγμή που το κινητό μας τηλέφωνο έχει τόσο σημαντικές προσωπικές και πολύτιμες για εμάς (μπορεί και για άλλους) πληροφορίες εκτίθεται σε κινδύνους και αποτελεί πύλη ψηφιακών απειλών και εισβολέων. Υπάρχουν κακόβουλα εργαλεία που μπορούν να εγκατασταθούν εύκολα στην συσκευή μας χωρίς να το γνωρίζουμε και να συλλέγουν δεδομένα που δεν θα θέλαμε να διαδοθούν.

Το σημαντικό είναι να γνωρίζουμε τα “σημάδια” περίεργης συμπεριφοράς της συσκευής μας να την ελέγχουμε και να εφαρμόζουμε βασικές πρακτικές της ψηφιακής ασφάλειας.

Η ενημέρωση και η πρόληψη είναι η καλύτερη άμυνα στις σύγχρονες ψηφιακές απειλές.